REGM-en Jardunaldi Irekiak: hamaikagarren edizioaren bila

Geoparkeen ordezkariok, sarean sartu ahala, geoparkearen figuraren inguruan zegoen ezjakintasun orokorraz (bai gure lurraldeetan, bai gure lurraldeetatik kanpo) jabetu ginen. Hala ere, eredu horren aldeko apustu sendoa egin genuen, natura- eta kultura-ondareari balioa ematean eta hura hedatzean oinarritutako lurralde-garapenaren eragile gisa.

Ahulezia horretaz jabetuta, eta ikusirik gero eta ohikoagoa zela geoparkeek sareko gainontzeko kideei lankidetza eskatzea jardunbide egokien adibideak, gobernantza-ereduak edo erakunde laguntzaileen programak aurkezteko orduan, ekitaldi bat antolatzeko asmoa sortu zen. Ekitaldi hau lurralde anfitrioiarentzat – herritarren eta agintarien aurrean ikusgarritasunari eta aintzatespenari dagokienez – nahiz sare osoarentzat baliagarria izan zitekeen, geoparkeen arteko loturak indartuz.

Kideen sakabanatze geografikoak sarearen barruko lankidetza zailtzen zuen

Gaur egun bilera telematikoak gure lan-dinamikan erabat txertatuta dauden arren, ez da beti horrela izan. Kideen sakabanatze geografikoak sarearen barruko lankidetza zailtzen zuen. EGNren eta GGNren urteroko bilerak aprobetxatzen genituen, bai eta Madrilgo zenbait topaketa zehatz ere, CNEG edo FITURen bilerekin bat eginez, baina argi eta garbi ez ziren nahikoak. Testuinguru horretatik sortu zen ekitaldi propio bat antolatzeko ideia: izena jarri zitzaion eta erabaki zen Geoparkeen I. Jardunaldi Irekiak Guadalupen egingo zirela, Villuercas-Ibores-Jara Geoparkean.

Geoparke anfitrioiak definitzen zituen bere beharrak, eta guztien artean interes komuneko programa bat diseinatzen zen, egoera zehatzarekin bat zetozen hizlariak eta esku-hartzeak proposatuz. Horrela abiatu ziren Jardunaldi Irekiak, modu intuitibo bezain eskuzabalean. Hamabi urte geroago, behar hori benetakoa zela erakutsi dute.

Geoparkeen Sarearen Jardunaldi Irekiak geoparkeei buruzko ezagutza zabaltzeko helburuarekin sortu ziren. Lurralde bakoitzak errealitate desberdina du eta, ondorioz, geoparkeak tokiko biztanleriarekin, agintariekin eta beste eragile batzuekin duen harremana ere desberdina da. Herritarrengana hurbiltzeko bideak askotarikoak dira eta, horregatik, Jardunaldiek geoparke anfitrioiekin batera eboluzionatu dute. Askotan, lurraldearen egoera zehatzaren edo sarearen une orokorraren mende egon da gaia, egonkortasun handiagoko eta txikiagoko etapak igaro baititu.

Geoparkeen Sarearen Jardunaldi Irekiak geoparkeei buruzko ezagutza zabaltzeko helburuarekin sortu ziren

Lehen edizioa 2014an egin zen, eta haren helburu nagusia izan zen garai hartan hasi berria zen geoparke anfitrioia Espainiako Geoparkeen Sarearen parte zela ikusaraztea eta elkartzeko eta elkarrekin lan egiteko gune bat sortzea. Bigarren edizioa Sevillako Sierra Morena geoparkean egin zen — garai hartan Sierra Norte izena zuena —, eta administrazio publikoetako, erakunde zientifikoetako, gizarte-kolektiboetako eta ekintzaile turistikoetako ordezkariei esperientziak partekatzeko aukera eman zien. Molina-Alto Tajon, berriz, geoparkeei lotutako gaiak jorratu ziren, hala nola geokontserbazioa, turismo iraunkorra eta hezkuntza-jarduerak. Lanzaroteko Geoparkean egindako edizioaren helburu nagusia turismo-enpresen sektoreari geoturismoak garapen-hobi gisa duen ahalmena erakustea izan zen.

Pandemiaren ondoren, 2021ean, Maestrazgo Geoparkean ospatu zen VI. edizioa. Bertan, sareko lanaren balioa nabarmendu zen, eta, lurralde txiki, jendegabetu eta baliabide gutxiko batetik, Europako Geoparkeen Sarea sortu zuen proiektu eraldatzaile bat sortu zen, gaur egun hedadura unibertsala duena.

Hurrengo edizioa Origens geoparkean egin zen, eta horren motibazioa hirukoitza izan zen: sareko kide diren geoparkeak tokiko biztanleei hurbiltzea, lurraldea gainerako geoparkeei ezagutaraztea talde-lana indartzeko eta paisaiaren kontserbazioa bezalako arazo espezifiko bati heltzeko. Ondoren, Jardunaldi Irekiak Montañas do Courelen izan ziren, txartel horiko emaitza izan zuen baliozkotze-misio baten ondoren. Kasu honetan, ekitaldiaren antolaketak UNESCOren Geoparkeen Munduko Kontseiluak egindako gomendioetan aurrera egiteko balio izan zuen, ardatz nagusi gisa lurraldeko erakargarri nagusietako bat den nekazaritzako elikagaien gaia aukeratuz.

Aurrerago, jardunaldiak Granadan egin ziren, geoparkeek geologia-ondarearen kontserbazioan nola laguntzen duten ikusteko, proposamen zientifikoen, kontserbazio-planen, hezkuntza-proiektuen eta garapen iraunkorreko estrategien bidez. Azken edizioa Catalunya Centralen egin da, hezkuntza hari nagusitzat hartuta eta jardunaldi tematikoen formatua sendotuz.

Oro har, ekitaldia hiru zatitan egituratzen da: REGMen bilera itxi bat, non geoparke bakoitzeko bi ordezkari ofizialek parte hartzen duten; Jardunaldi Irekia, aurkezpenak eta eztabaida-mahaiak barne hartzen dituena; eta, azkenik, landa-irteera bat. Gune ezin hobea da “geoparkezale” beteranoen, berriki sartu direnen eta oraindik hasi berriak diren proiektuen arteko ikaskuntzarako eta topaketarako.

Aurten, Euskal Kostaldeko Geoparkeak hartuko du erreleboa, motibazio eta gogo handiz. Pribilegio bat da, baina baita erronka bat ere, gure lurraldea gainerako kideei erakustea, Helmugetako Jasangarritasun Turistikoko Planen bidez finantzatutako interpretazio-azpiegitura berriak barne.

Landa-irteera programaren funtsezko elementua da, eta aukera paregabea nor garen eta zer aurrerapen lortu ditugun erakusteko, kontuan hartuta geoparkeetan adituak izateaz gain, parte-hartzaile asko UNESCOko ebaluatzaileak direla.

Hala ere, jardunaldi bakoitzari kohesioa ematen dion osagaia, zalantzarik gabe, "hirugarren denbora" deritzona da: bertako produktuen afaria, non geoparke bakoitzak bere gastronomiaren onena ematen duen. Espazio horretan sortzen dira lankidetzarako, elkartrukerako eta — batzuetan ausartak diren —.proiektu berrietarako ideiak. Hor sendotzen da familia sentimendua, ilusioan, inplikazioan eta eskuzabaltasunean oinarritua.

Gaur egun, 18 geoparke gara, eta beharrezkoa izan da anfitrioia aukeratzeko prozedura bat ezartzea, eskaria gero eta handiagoa baita. Horrek erakusten digu jardunaldi irekiek funtzionatzen dutela eta balioa ematen dutela. Izan ere, erreferente bihurtu dira EGNren barruan, eta hainbat herrialdek eredu horri jarraitu diote beren jardunaldiak antolatuz. Oso pozgarria da sarea indartzen laguntzen ari garela egiaztatzea.

Geoparke guztiak eta haien ordezkaritzak ekitaldian parte hartzera animatzen ditugu: aberasgarria da, ikaskuntza sustatzen du eta batasuna indartzen du. Zer gehiago eska daiteke?